Mit: „kwas żołądkowy jako żrąca substancja”

Teza systemowa

„W żołądku znajduje się silny kwas. Jest żrący. Może uszkadzać. Trzeba go neutralizować.”

Ta teza nie opisuje zjawiska. Ona przenosi język techniczny do biologii.

Najpierw rozdzielenie pojęć

Substancja żrąca

• definicja techniczna
• działa niezależnie od kontekstu
• niszczy każdy materiał, z którym wchodzi w kontakt
• brak regulacji, brak celu, brak granic

Sok żołądkowy

• proces biologiczny
• występuje tylko w relacji z żywym organizmem
• działa miejscowo, czasowo, regulacyjnie
• powstaje, zanika, zmienia skład
• funkcjonuje w środowisku ochronnym

To dwa różne byty pojęciowe, a nie „dwa kwasy”.

Kluczowy błąd: ontologia kwasu

System mówi: „kwas = substancja”. Biologia mówi: sok w żołądku = funkcja w procesie

Sok żołądkowy:

• nie istnieje jako obiekt
• nie działa samodzielnie
• nie występuje poza strukturą organizmu

Nie da się go:

• przelać do butelki jako „działającego bytu”
• wyjąć z kontekstu i zachować funkcję

To nie substancja, tylko operacja biologiczna.

Gdzie system robi fałsz (kluczowe)

Fałsz polega na wrzuceniu do jednego worka pojęciowego:

„kwas” biologiczny (funkcjonalny)
i
kwas techniczny (reaktywny)

…i sklejeniu ich jedną liczbą pH.

 pH jako narzędzie iluzji

pH nie opisuje funkcji. pH opisuje reakcje papierka lakmusowego z roztworem.

To wszystko.

Czyli:

• ślinę
• sok żołądkowy
• ocet
• kwas z akumulatora
• coca-colę

można ustawić na podobnych wartościach pH, ale one nie wykonują tej samej operacji biologicznej.  To tak, jakbyś powiedział:

„nóż chirurgiczny i siekiera są tym samym, bo oba są ostre”.

 pH  najsilniejsze zaklęcie

 Nie funkcja. Nie sens. Nie działanie.

pH:

• nie mówi, co się dzieje
• nie mówi, po co
• nie mówi, w jakim środowisku
• nie mówi, czy to niszczy, czy przetwarza

Porównywanie:

• kwasu żołądkowego
• coca-coli
• octu
• kwasu technicznego

To jak ocenianie:

• chirurga
• kata
• rzeźnika

na podstawie ostrości noża.

Gdzie „nauka” robi nadużycie

Mechanizm:

1. Upraszcza zjawisko do parametru (pH)
2. Ignoruje kontekst biologiczny
3. Zastępuje funkcję relacją liczbową
4. Dostarcza alibi reklamie i nawykowi

To logika tabelki, nie rozumienia.

Skąd wziął się mit?

Z transplantacji języka przemysłu do biologii.

Schemat:

1. chemia techniczna → „kwas = żrący”
2. biologia → „też używa słowa kwas”
3. uproszczenie edukacyjne
4. narracja strachu
5. rynek „ochrony”, „neutralizacji”, „leków”

Mit nie powstał z obserwacji. Mit powstał z języka.

Skutek poznawczy mitu

Człowiek:

• zaczyna bać się własnego organizmu
• traktuje żołądek jak wadliwą maszynę
• ufa bardziej tabletce niż biologii
• myli objaw z przyczyną
• interpretuje reakcję jako chorobę

To odcięcie od rozumienia.

Prawda strukturalna 

• Sok nazwany „kwasem” żołądkowym nie jest żrącą substancją
• Jest elementem regulowanego procesu trawienia
• Jego działanie nie polega na niszczeniu, lecz na:
  • denaturacji białek
  • aktywacji enzymów
  • zabezpieczeniu przed patogenami
• Poza organizmem traci sens biologiczny

Nie istnieje „żrący kwas żołądkowy”. Istnieje proces trawienia, który system opisał językiem przemysłu.

Dwie kategorie, których nie wolno mieszać

Substancje syntetyczne

• powstają poza organizmem
• działają reakcyjnie
• brak regulacji biologicznej
• brak celu funkcjonalnego
• efekt: niszczenie struktur, rozpuszczanie, korozja

Wydzieliny biologiczne

• powstają w organizmie
• działają relacyjnie
• podlegają regulacji czasowej i przestrzennej
• współpracują z innymi procesami
• efekt: funkcjonowanie układu

To dwa różne porządki działania, nie „różne moce tej samej rzeczy”.

Zdanie domykające 

Substancje syntetyczne wywołują reakcje niszczące.
Wydzieliny biologiczne realizują funkcje organizmu.
Zrównanie tych porządków… produkuje mit.

Z przesłaniem dla świata, Morfeusz